Witamina K właściwości i źródła - Naturalne.com.pl Przeskocz do treści

Witamina K

Witamina K

Witamina K znana jest ze względu na rolę w procesie krzepnięcia krwi, ale ma szereg innych właściwości. Bierze udział w mineralizacji kości, chroni przed zwapnieniem tętnic, ale i reguluję gospodarkę wapniową.

O czym przeczytasz w tym artykule?

Niniejszy artykuł nie stanowi porady o charakterze medycznym, ma wyłącznie charakter informacyjny i w rozumieniu obowiązujących przepisów nie może być traktowany jako specjalistyczna porada medyczna, forma diagnozy lub zalecenia w zakresie leczenia. Nie może być również podstawą do jakichkolwiek roszczeń.

Czym jest witamina K?

Witamina K występuje w trzech formach: jako witamina K1 (filochinon, ang. phylloquinone), K2 (menachinon, ang. menaquinone) oraz syntetyczna K3 (menandion, ang. menandione). Witamina K jest wchłaniania w jelicie cienkim i transportowana za pomocą żółci oraz enzymów trzustkowych do układu chłonnego. W chylomikronach jest transportowana do wątroby, uwalniania za pomocą receptora dla apolipoproteiny E, a następnie magazynowana. W wątrobie znajduje się około 90% K2 (menachinonu), oraz 10% K1 (fitochinonu). Jest witaminą rozpuszczalną w tłuszczach, dlatego by ją przyswoić należy spożywać je wraz z tłuszczami.

Zapotrzebowanie organizmu na witaminę K

Przyjmuje się, że dzienne zapotrzebowanie na witaminę K wynosi 1 μg. Te normy zostały ustalone dla witaminy K1 (filochinonu), która ulega przekształceniu w witaminę K2. Nawet ponad 90% witaminy K1 ulega przekształceniu do witaminy K2 w postaci MK-4, ale mechanizm tego przekształcenia nie jest do końca poznany. Niemniej jednak nie można zaniechać przyjmowania witaminy K2, gdyż witamina K1 ulega przekształceniu tylko w witaminę K2 MK-4. Nie przekształca się w witaminę K2 MK-7, która jest bardziej aktywna niż K2 MK-4. Witamina K jest syntetyzowana w jelicie grubym przez bakterie, co zaspokaja około połowę zapotrzebowania na tę witaminę. W dodatku ta witamina jest odzyskiwana w organizmie dlatego, że występują w nim biochemiczne mechanizmy. Witamina K2 stanowi w naszej diecie ok. 10–20% dostarczanej witaminy K, ale lepiej wchłania się i ma długi czas półtrwania biologicznego.Bardziej dociekliwych odsyłam do źródeł: 1, 2, 3.

Źródła witaminy K

Witamina K1 (filochinon) znajduje się głownie w roślinach zielonych, czyli np. szpinaku, jarmużu, brokułach. Natomiast witamina K2 znajdziemy w japońskiej potrawie Natto, serach, jajkach, mięsach i probiotykach. Syntetyzowana jest również przez bakterie jelitowe. Poniżej zamieszczam tabele z podziałem na witaminę K1 i K2. Witamina K2 syntetyzowana jest przez bakterie jelitowe, m.in. Bacteroides fragilis, która produkuje MK-10 i MK-12, albo Eubacterium lentum produkująca MK-6.

W czym jest witamina K1

ŹródłoIlość witaminy K1 (filochinon) [μg/100g]
Natka pietruszki1350
Jarmuż440
Szpinak380
Olej sojowy193
Brokuły180
Kapusta145
Olej rzepakowy127
Oliwa z oliwek55
Sałata lodowa35

W czym jest witamina K2

ŹródłaIlość witaminy K2 menachinon [μg/100g]
Natto (fermentowana soja)998
Ser żółty51,1
Żółtka jaja45
Ser twarogowy39,5
Jaja10-25
Mięso1-30

Krzepliwość krwi a witamina K

Wątroba produkuje białka nieaktywne, które wymagają obecności witaminy K do ich aktywacji. Do czynników krzepnięcia zależnych od witaminy K należą czynnik II, VII, IX, X, ale i białko C, S i Z. Witamina K jest niezbędna do karboksylacji reszt kwasu glutaminowego, a wszystkie te białka dla prawidłowej aktywności muszą zawierać od 10 do 12 karboksylowanych reszt kwasu glutaminowego. Ułatwia to wiązanie jonów wapnia, a także białek do fosfolipidów płytek krwi i komórek śródbłonka. Czynnik krzepnięcia II, VII, IX i X biorą udział w aktywacji głównej drogi prowadzącej do wytworzenia włóknika. Białko C, S i Z są inhibitorami regulującymi proces wytwarzania skrzepu. Niedobór witaminy K wiąże się z wydłużeniem czasu protrombinowego (krwawienia, obniżona krzepliwość krwi), ale też utrudnionym gojeniem się ran. Przeczytasz o tym również w tych opracowaniach: 1, 2 i 3.

Mineralizacja tkanki kości a witamina K

W procesie przebudowy kości konieczna jest równowaga pomiędzy kościotworzeniem a resorpcją, by utrzymać właściwą fizjologię kości. Witamina K wpływa na metabolizm kostny poprzez stymulowanie osteoblastogenezy, ale również hamowanie dojrzewania i różnicowania osteoklastów. Oddziałuje na czynnik jądrowy NF-kB, który pobudza proces namnażania się komórek kościotwórczych. Odgrywa istotną rolę w karboksylacji reszt kwasu glutaminowego w pozycji gamma, dzięki czemu białka, które występują w tkance kostnej są przekształcane i mają zdolność wiązania jonów wapnia. Liczne badania wskazują na zmniejszenie ryzyka złamań kości u osób, które spożywają właściwą dawkę witaminy K. Najczęściej witaminie K2 przypisuje się większa rolę w procesie mineralizacji kości niż witaminie K1. Podawanie warfaryny, która jest antagonistą wit. K, w pierwszym trymestrze ciąży prowadzi do powstania embriopatii warfarynowej: zwapnień i niedorozwoju kości kończyn, chrząstek stawowych, hipoplazji nosa, zmniejszenia masy ciała oraz niedorozwoju umysłowego u dzieci. Więcej informacji na ten temat znajdziecie w tych opracowaniach naukowych: 1, 2, 3 i 4.

Osteoporoza a witamina K

Witamina K odgrywa istotną rolę w procesie mineralizacji kości, dlatego przypisuje się jej również właściwości chroniące przed osteoporozą. Niemniej jednak nie ma na to dostatecznych dowodów, zatem temat wymaga dalszych badań.

Zwapnienie tętnic a witamina K

Przy udziale witaminy K, karboksylowane cząsteczki białka MPG wiążą jony wapnia i fosforu, co zapobiega odkładaniu się tych minerałów w ścianie naczyń. MGP przyczynia się do utrzymania czystości i elastyczność tętnic. Niedobór witaminy K zwiększa ryzyko zwapnienia tętnic, ponieważ akumulacja wapnia jest procesem aktywnie regulowanym przez MGP, który jest najsilniejszym inhibitorem kalcyfikacji. Witamina K2 może mieć korzystny wpływ na prewencję chorób układu krążenia, gdyż zmniejsza ryzyko zwapnienia tętnic. Więcej na ten temat znajdziecie w: 1 i 2.

Wapń a witamina K

Białka regulujące procesy, które mające na celu utrzymanie kości w prawidłowym stanie to osteokalcyna, osteonektyna, osteopontyna. Prawidłowa aktywność tych białek jest istotnym elementem mechanizmu, który reguluje gospodarkę wapniową. Związana jest ona z mineralizacją tkanki kostnej, która polega na wiązaniu jonów wapnia, a następnie tworzeniu trwałych hydroksyapatytów. Witamina K bierze udział w γ-karboksylacji reszt glutaminowych (Glu) osteokalcyny, a w postaci nieukarboksylowanej osteokalcyna nie ma dostatecznej zdolności do wiązania wapnia Wtedy pomimo dostatecznej podaży wapnia z pożywieniem może dojść do sytuacji, że kości z niedoborem wapnia nie mogą uzupełnić jego deficytów, jeśli aktywność tych białek jest upośledzona. Więcej na ten temat przeczytacie w tym opracowaniu: 1.

Podawanie witaminy K noworodkom

Witamina K jest podawana domięśniowo profilaktycznie wszystkim noworodkom w Polsce. Kontrowersję wokół tego tematu budzą wysokie dawki. Noworodki maja obniżoną krzepliwość krwi, ale nie dzieje się tak bez przyczyny. By komórki macierzyste znajdujące się w łożysku mogły przekroczyć barierę krew-mózg muszą krążyć w dostatecznie rzadszej krwi. Podczas porodu w organizmie niemowląt powstają mikropęknięcia, które dzięki rzadszej krwi szybko zanikają. To kolejny argument dla którego natura tak wyposażyła noworodki, a nie inaczej. Dlaczego jednak podaję się noworodkom wit. K? Ze względu na bardzo rzadką chorobę jaką jest VKDB, która dotyczy od 1-4 na 100000 przypadków. Pojawia się zatem pytanie, dlaczego nie są wykonywane badania wykrywające tę chorobę? Czy nie lepiej wykonać te badania zamiast rutynowo podawać tę witaminę każdemu noworodkowi? Jest zbyt wiele pytań, na których nie sposób odpowiedzieć w tym artykule. Więcej na ten temat przeczytacie tu: 1, 2, 3, lub 4.

Niedobór witaminy K

Niedobory witaminy K występują rzadko, ale mogą wydłużać czas krzepnięcia krwi i powodować krwotoków z nosa, układu pokarmowego i moczowego, a u noworodków powodować skazę krwotoczną.

Nadmiar witaminy K

Nie odnotowano szkodliwego działania na organizm witaminy K, która jest spożywana z pokarmem, nawet przy dużych dawkach. Trzeba uważać przy stosowaniu syntetycznych preparatów witamina K, gdyż zbyt duże dawki mogą mieć niekorzystny wpływ na pracę wątroby, a u noworodków być przyczyną anemii hemolitycznej, żółtaczki i hiperbilirubinemi.

Przepis na Natto

Natto ma bardzo specificzny smak, dlatego nie wszystkim smakuje. Natto jest fermentowaną soją, a zapachem przypomina mi coś pomiędzy orzechem a drożdżami. Wygląd również niezbyt apetycznie, ponieważ jest w jakby takim śluzie, który się cięgnie. Jednak ze względu na to, że jest bogaty w witaminę K warto znaleźć na niego sposób. Nie trzeba go wiele zjeść, ponieważ jak już pisałam, zawiera mnóstwo witaminy K. Na opakowaniu podaja, że zalecane dzienne spożycie w ilości 10g, czyli około 25 ziarenek. Dorośli wiedząc jaką to ma wartość zjedza małaa łyżeczkę, ale jak przekonać do tego dzieci? My dodajemy Natto do lodów orzechowych i dobrze mieszamy, do tego lubimy dodać polewę w postaci oleju z orzechów włoskich. Mmm smaczne i zdrowe. Polecam każdemu 🙂

Podsumowanie

Warto przekonać się do potrawy jaką jest Natto, którą z resztą można przygotować samemu. Ponadto w naszej diecie nie powinno zabraknąć zielonych warzyw, czyli brokułu, szpinaku czy jarmużu. Nie zapomnijmy również o mięsie, podrobach, ale i o jajach. Wszystkie te produkty, które są z dobrych źródeł, powinny nam zapewnić dzienne zapotrzebowanie na witaminę K. Szczególnie ważna jest ta witamina dla noworodków, kobiet w ciąży, karmiących piersią, ale i osób starszych. Tutaj też chcę zachęcić Was do zapoznania się z artykułem, który dotyczy próchnicy zębów. Jest to temat powiązany z witaminą K, ponieważ bez jej udziału nie możemy mieć zdrowych zębów.

2 myśli na “Witamina K

  1. Marzena

    Osteoporozę zawsze kojarzyłam z niedoborem wapnia i witaminy D ale okazuje się że również witamina K.
    Bardzo cenna informacja 😉

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *