Witamina E - Naturalne.com.pl Przeskocz do treści

Witamina E

witamina E

Witamina E określana jest często "witaminą młodości". Jest silnym antyoksydantem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych i fosfolipidów, które wchodzą w skład błon komórkowych. Odgrywa istotną rolę w regulacji płynności błon, uczestniczy w przekazywaniu sygnałów, oraz regulacji ekspresji genów. Pełnią funkcję immunomodulacyjną i neuroprotekcyjną. Znalazła zastosowanie w przemyśle kosmetycznym, w którym pełni m.in funkcję przeciwstarzeniową, ale i łagodzi objawy kontaktowego zapalenia skóry. Wspomaga leczenie nowotworów.

O czym przeczytasz w tym artykule?

Czym jest witamina E?

Określenie witamina E odnosi się do grupy związków, która obejmuje osiem różnych substancji o zbliżonej budowie strukturalnej. Mowa o tokoferolach, które oznaczane są skrótami β-Toc, γ-Toc, δ-Toc, α-Toc, oraz tokotrienoli, o skrótach α-T3, β-T3, γ-T3, δ-T3. Każda z tych substancji jest w różnym stopniu wchłaniana przez nasz organizm. Witamina E została odkryta przez H. Evans i K. Bishop w 1922 r. Nazwa "tokoferol", pochodzi od greckich słów "thokos" - potomstwo i "phero" – rodzę. Należy do grupy witamin rozpuszczanych w tłuszczach, zatem konieczne jest spożywanie tłuszczy do jej wchłania. Resorpcja odbywa się w dwunastnicy, estry tokoferolu są rozkładane przez hydrolazę w jelicie w obecności kwasów żółciowych i enzymów trzustki. Największe znaczenie dla ludzkiego organizmu ma α-Toc. W wątrobie znajduje się wyspecjalizowane białko α-TTP wiążące i transportującego α-Toc. Pozostałe formy witaminy E po dotarciu do wątroby są metabolizowane i wydalane. Witamina E dostaje się do organizmu również poprzez wnikanie w warstwę rogową skóry. Traci właściwości biologiczne, gdy jest pod wpływem działania metali ciężkich, tlenu czy żelaza, oraz ekspozycji na światło słoneczne i niską temperaturę. Te informację znalazłam m.in w tym opracowaniu.

Dzienne zapotrzebowanie na witaminę E

Zalecane dzienne spożycie (RDA) witaminy E wynosi od 6 do 20 mg. W zależności od wieku i stanu zdrowotnego dawka jest inna. Często jej dawkę wyraża się jako tzw. równoważnik α-Toc (RT) w miligramach, w którym przyjmuje się, że α-Toc wykazuje 100% aktywności biologicznej. Zgodnie z tym 1 mg RT = 1 mg czystego α-Toc, który odpowiada 2 mg β-Toc, oraz 4 mg γ-Toc i 5 mg α-T3. Stosując jednostki międzynarodowe (IU), gdzie przyjmuje się zależność: 1 mg równoważnika α-Toc = 1.5 IU. Pisałam wcześniej, iż każda z tych substancji jest w różnym stopniu wchłaniana przez nas organizm. Jest to związane ze wyspecjalizowanym białkiem α-TTP, które wiąże i transportuje α-Toc. Przyjmując powinowactwo α-TTP do αToc za 100% uznaje się, że pozostałe formy witaminy E są wiązane przez to białko z następującą wydajnością: β-Toc — 38%, α-T3 — 12%, γ-Toc — 9%, δ-Toc — 2%, octan α-Toc — 2% . Stężenie α-Toc we krwi wynosi ok. 20 µM, γ-Toc ok. 2,5 µM, δ-Toc — ok. 0,3 µM, T3 poniżej 1 µM. Stężenie α-Toc poniżej 11,6 µM uznawane jest za objaw niedoboru witaminy E. Przyjmowanie nawet wyższych dawek witaminy E niż zalecane bardzo rzadko doprowadza do przedawkowania, gdyż nadmiar jest skutecznie usuwany. Więcej na ten temat możecie przeczytać tutaj.

Zalecane dzienne spożycie witaminy E-tabela

WiekDobowe zapotrzebowanie
1-36mg
4-87mg
9-1311mg
13 i więcej15mg
kobiety ciężarne17mg
kobiety karmiące piersią19mg

Źródła witaminy E

Do ciekawych polskich badań dotarłam przy okazji poszukiwania naturalnych źródeł witaminy E. Małgorzata Filipek, Bogusław Baś w swojej pracy doszli do zaskakujących wniosków. Pisza oni, że w procesie produkcji oliw, witamina E jest ekstrahowaną i sprzedawana koncernom kosmetyczny. Znacznie więcej witaminy E było w polskim oleju rzepakowym, gdyż w polskim przemyśle nie jest praktykowane wyodrębnianie witaminy E i jej sprzedaż. Zalecają zatem zakup olejów od polskich producentów, jeśli chcemy naturalnie suplementować się witaminą E. To właśnie w olejach można znaleźć najwięcej witaminy E. Ponadto znajdziemy ją w jajach, orzechach, pomidorach, zielonych warzywach liściastych, ale i bogatym źródłem będą również ziarna zbóż.

Źródła witaminy E - tabela

ŹródłoZawartość wit. E ogółem mg/100 g Wartość poszczególnych form witaminy E mg/100 g
Olej z pestek granatu 247,09238,20 mg/100 g γ-tokoferol (96,4%), 2,66 α-tokoferol
Oleju z kiełków pszenicy225,20177,6 α-tokoferol
Oleju z nasion maliny 195,59128,27 γ-tokoferol, 60,94 α-tokoferol
Olej z pestek czarnej porzeczki104,364,7 γ-tokoferol, 2,0 α-tokoferol
Olej z nasion lnu84,080,0 γ-tokoferol, 4,0 α-tokoferol
Olej z ogórecznika71,31 64,11 δ-tokoferol
Olej rzepakowy51,234,1γ-tokoferol, 13,9 α-tokoferol
Olej słonecznikowy38,223,4 γ-tokoferol, 14,0 α-tokoferol
Oliwa z oliwek11,17,6 α-tokoferol

Współdziałanie witaminy C i E

Przy udziale witaminy C dochodzi do regeneracji witaminy E, która uległa utlenianiu do toksycznego rodnika tokoferylowego. Natomiast witamina E doprowadza do regeneracji β-karotenu, ale również zastępuje jego działanie antyoksydacyjne w warunkach wysokiego ciśnienia. Stosowanie jednocześnie witaminy C i witaminy E wzmacnia zahamowanie peroksydacji lipidów. Pisałam o tym również przy okazji artykułu o witaminie C, do którego Was zapraszam.

Właściwości antyoksydacyjne witaminy E

Pełni ona bardzo ważne antyutleniające funkcje u ludzi, ale i u roślin. Witamina E jest silnym antyoksydantem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych i fosfolipidów, które wchodzą w skład błon komórkowych. Związki te pełnią rolę biologicznych antyoksydantów, które zwalczają wolne rodniki i tym samym hamują rozwój nadtlenkowego utlenienia nienasyconych lipidów. Ma to duże znaczenie w utrzymaniu spójności strukturalnej i aktywności funkcjonalnej błon lipoproteinowych komórek, oraz organelli subkomórkowych. Pozwala utrzymać integralność komórek, a przez to całych tkanek i organów. Witamina E przerywa postępujące już reakcje peroksydacji, wymiata ROS, oraz wolne rodniki. Niestety witamina E może mieć również właściwości prooksydacyjne. Dzieje się tak, gdy dochodzi do zaburzonych działań systemów regenerujących, albo kiedy produkcja rodnika tokoferoksylowego przewyższy zdolność jego degradacji.

Układ krążenia a witamina E

Wykazano korelacje między niskim stężeniem w surowicy α-tokoferolu a zwiększoną zachorowalnością na choroby sercowo-naczyniowe. Witamina E stosowana jest m.in. do leczenia zaburzeń mięśniowych oraz chorób serca. Zmniejsza ryzyko wystąpienia dusznicy bolesnej i zawału serca, oraz może zapobiec rozszerzaniu się strefy uszkodzenia mięśnia. Zabezpiecza przed peroksydacją wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, dlatego przeciwdziała rozwojowi miażdżycy. Ułatwia tym samym dostarczanie zawartego w nich tlenu do komórek organizmu. Wzmacnia i uelastycznia naczynia krwionośne, ale i chroni przed uszkodzeniem naczyń włosowatych. Jest to niezwykle istotne w przypadku noworodków, gdyż pomaga we właściwej syntezie hemoglobiny, oraz zwiększa przeżywalność erytrocytów. Obniża krzepliwość krwi, a także chroni przed chorobami naczyniowo-sercowymi. Więcej na ten temat możecie przeczytać z opracowań jakie wykorzystałam do przygotowania tego artykułu. Poza wcześniej wymienionymi polecam również pracę.

Właściwości konserwujące witaminy E

Witamina E ma właściwości konserwujące. Swoje zastosowanie znalazła głównie z przemyśle spożywczym, ponieważ chroni tłuszcze przed jełczeniem tłuszczy. Ponadto służy również jako konserwant, który przedłuża datę ważności kosmetyków i jest bezpieczny dla skóry. Więcej na ten temat możecie przeczytać tu.

Witamina E przeciw nowotworowi

Witamina E ma właściwości antynowotworowe, ponieważ hamuje procesy karcynogenezy. Istotną rolę odgrywa γ-tokoferol, który może obniżyć ryzyko zachorowania na nowotwory okrężnicy nawet o około 68%. Zmniejsza ryzyko wystąpienia raka piersi i raka jajnika, ale i może hamować progresję raka prostaty, żołądka, jelita grubego i płuc. Zażywanie witaminy E wraz z witaminą C, prowitaminą witaminy A (βkarotenem), wapniem i selenem obniża ilość gruczolaków jelita grubego. Witamina E podawana wraz z lekami przeciwnowotworowymi może nie tylko zmniejszyć dawki, ale i łagodzić działania niepożądane. Więcej na ten temat przeczytacie we wcześniej polecanych opracowaniach medycznych, ale też tutaj.

Działanie przeciwzapalne witaminy E

Witamina E (α-tokoferol ) wykazuje właściwości przeciwzapalne, ponieważ przyczynia sie do obniżenia interleukin prozapalnych w surowicy krwi, może hamować adhezję komórek, oraz obniżyć stężenie białka CRP. Natomiast γ-tokoferol może hamować odpowiedź zapalną i osłabić stres oksydacyjny, który jest indukowany bakteryjnym lipopolisacharydem. W celu pogłębienie tego zagadnienia odsyłam Was do tego opracowania, ale i do wspomnianych już wcześniej.

Właściwości przeciwstarzniowe witaminy E

Witamina E ma właściwości przeciwstarzeniowe, ponieważ potrafi skutecznie neutralizować wolne rodniki nawilża i uelastycznia skórę. Więcej na ten temat opiszę w akapicie niżej.

Witamina E w przemyśle kosmetycznym

Witamina E odżywia i poprawia elastyczność skóry, ponieważ dobrze przenika przez naskórek i wbudowuje się w cement międzykomórkowy. Poprawia strukturę, miękkość i nawilżenie naskórka, ale i skóry właściwej. Za sprawą jej estrowej formy (octanu tokoferylu) łagodzi podrażnienia i poparzenia skóry, które powstały na skutek działania promieni słonecznych. Chroni przed utlenieniem i degradacją lipidów naskórka. Jest stosowany w filtrach przeciwsłonecznych. Natomiast α-tokoferol wbudowuje się w lipidy naskórka, przez co daje długotrwały efekt nawilżający i promieniochronny. Witamina E wpływa na hamowanie powstawania stanów zapalnych w skórze, działa przeciwobrzękowo, ale i wspomaga leczenie przebarwień. Jest stosowana w kremach nawilżająco-regenerujących oraz w preparatach do pielęgnacji włosów. Wraz z witaminą A wykorzystywana jest w leczeniu trądziku pospolitego i egzemy. Więcej na ten temat znajdziecie tutaj.

Witamina E a płodność

Właściwości antyoksydacyjne, które zmniejszają stres oksydacyjny i przewlekły stan zapalny, umożliwiają poprawę funkcji nasienia. . Witamina E i witamina C zmniejszają tempo peroksydacji lipidów w jądrach, zapobiegają apoptozie komórek rozrodczych zatruwanych działaniem metali ciężkich. Normalizują stężenie delta 5-3beta i17-beta – dehydrogenaz, oraz testosteronu w jądrach. Niskie stężenie witaminy E jest związane z zaburzeniami owulacji u kobiet. Badania jednoznacznie wykazują jej niezbędność w procesie rozmnażania. Informacje dotyczące bezpłodności znajdziecie tu i tutaj.

Niedobór witaminy E

Objawy niedoboru pojawiają się zwykle przy stężeniu tokoferoli poniżej 0,5 mg/dl, choć jest to rzadkie zjawisko. Niedobór witaminy E jest najczęściej uwarunkowany zaburzeniami wchłaniania tokoferoli, np. w przypadku biegunki tłuszczowej, lub usunięcia części jelita cienkiego. Niedobór witaminy E jest niebezpieczny u dzieci, a zwłaszcza noworodków, ponieważ może stać się przyczyną rozwoju niedokrwistości, zaburzeń wzroku (retinopatii, fibroplazji), dysplazji oskrzelowo-płucnej, a nawet nagłego zgonu. Przy niedostatecznej ilości witaminy E w organizmie wzrasta ryzyko wystąpienia chorób, sercowo-naczyniowych, ponieważ wzrasta stężenie cholesterolu. Wzrasta też ryzyko wystąpienia infekcji, oraz procesów zapalnych. Może również dojść do zaburzeń neurologicznych, które powstają w wyniku peroksydacji błon komórkowych neuronów i procesów degeneracyjnych w mózgu.

Nadmiar witaminy E

Witamina E nie akumuluje się w organizmie do poziomu, który mógłby być dla niego toksyczny, dlatego trudno jest ją przedawkować. Zwłaszcza jeśli jest przyjmowana z pokarmów. Najczęściej jej nadmiar jest metabolizowany i wydalany wraz z moczem. Długotrwałe suplementowanie dawkami powyżej 1000 mg/dobę, może powodować osłabienie mięśni, bóle głowy, zmęczenie, zaburzenia jelitowe oraz zaburzenia widzenia.

Podsumowanie

Warto sięgać po produkty bogate w witaminę E, a wtedy może nie być potrzebne zażywanie jej w suplementach. Warto sięgać po oleje, ponieważ to w nich jest jej najwięcej. Witamina E nie tylko pomoże dłużej zachować młody wygląd, ale i zadba o zdrowie. Ponadto może uchronić cię przed chorobami układu krążenia, a nawet nowotworem.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *