Witamina A - Naturalne.com.pl naturalnym antyoksydantem Przeskocz do treści

Witamina A

witamina a

Witamina A ma właściwości antynowotworowe, wzmacnia odporność, ale i odpowiada za prawidłowy wzrok i piękny wygląd skóry. Zarówno przedawkowanie jak i jej niedobór może być szkodliwy, a nawet może wywoływać raka.

O czym przeczytasz w tym artykule:

Czym jest witamina A?

Witamina A, której biologiczną aktywność wykazuje retinol (wit. A1), retinal (wit.A2) i kwas retinowy, pełni bardzo ważną rolę w organizmie. Bezpośrednimi prekursorami witamin z grupy A są karoteny, które w jelicie i wątrobie są przekształcane w witaminę A. W wątrobie jest również magazynowana . Karotenoidy, które są naturalnymi barwniki roślinnymi (np. β-karoten), to prowitaminy witaminy A. Witamina A jest rozpuszczana w tłuszczach, dlatego by organizm mógł ją przyswoić musi być spożywana wraz z tłuszczem, np. marchew z dodatkiem oliwy z oliwek.

Dobowe zapotrzebowanie

Poniższa tabela przedstawia dobowe zapotrzebowanie zdrowych osób na witaminę A, które pochodzą z tej książki str. 76.

WiekDobowe zapotrzebowanie
1-3400 µg
4-5500 µg
7-9700 µg
10-12800-1000 µg
13-201000 µg
21 i więcej800-1000 µg
Kobiety w okresie ciąży 1000 µg
Kobiety w okresie karmienia piersią1200 µg

Witamina A źródła

Witaminę A możemy dostarczyć jedynie egzogennie, czyli wraz z pożywieniem, ponieważ organizm nie jest w stanie jej sam wytworzyć. Możemy dostarczyć ją zarówno z produktów zwierzęcych jak i roślinnych. W produktach pochodzenia zwierzęcego głównym źródłem retinoidów są estry retinylowe. W jelicie w wyniku hydrolizy estry przekształcane są w retinol i kwasy tłuszczowe np. palmitynowe czy stearynowy. Z produktów pochodzenie roślinnego otrzymujemy β–karoten (prowitamina A). Trzeba jednak zaznaczyć, że 1 µg retinolu odpowiada 6 µg β–karotenu oznacza to, że β–karoten wykazuje tylko jedną szóstą aktywności retinolu. Zamieszczam poniżej tabelki, które pochodzą z tego opracowania.

Źródła pochodzenia zwierzęcego

Źródło retinoluIlość µg/100g
Wątroba wieprzowa13000
Żółtko jaja770
Masło "Extra"751
Całe jaja375
Ser żółty269
Tran180
Śmietana 18%150

Źródła pochodzenia roślinnego

Źródła β–karotenuIlość µg/100g
Marchew9938 µg
Szpinak4243 µg
Papryka czerwona3165 µg
Dynia2974 µg

Wzrok a witamina A

Witamina A zapobiega kurzej ślepocie, osłabieniu wzroku, oraz pomaga w leczeniu schorzeń oczu. Pod wpływem dehydrogenezy retinol przekształcany jest w trans-retinal, który w wyniku izomerazy retinalowej przekształcany jest w cis-retinal. Cis-retinal w siatkówce oka wraz z opsyną tworzy białko rodopsynę. Witamina A wchodzi w skład rodopsyny (purpury wzrokowej), która jest światłoczułym barwnikiem, znajdującym się w pręcikach siatkówki oka. W komórkach światłoczułych receptora, pod wpływem światła ulega rozpadowi na trans-retinal i opsynę. W ten sposób powstaje impuls nerwowy, który przetwarzany jest odpowiednio w mózgu, dlatego widzimy. To oczywiście duże uproszczenie, więc bardziej dociekliwych odsyłam tutaj.

Odporność a witamina A

Witamina A pobudza wytwarzanie ciał odpornościowych, dzięki czemu pomaga w utrzymaniu właściwej odporności. Jest także niezbędna w dojrzewaniu i różnicowaniu się komórek układu immunologicznego: neutrofili, monocytów, bazofili, eozynofili, limfocytów. Retinol wpływa na liczbę skórnych komórek Langerhansa, które pochłaniają i przetwarzają antygeny mikroorganizmów, oraz prezentują antygen. Wzrost liczebności tych komórek wzmacnia odpowiedź na szczepionki, oraz podnosi odporność na infekcje skórne. Nie dopuszcza do inwazji drobnoustrojów, ponieważ utrzymuje ciągłość błon śluzowych. Wpływa na syntezę lizozymu, który jest enzymem działającym antybakteryjnie. Reguluje wytwarzanie mucyny, która ma działanie ochronne dla komórek wyścielających błony śluzowe. Prowitamina A zwalcza wolne rodniki, dzięki czemu chroni układ odpornościowy, gdyż komórki układu immunologicznego są wrażliwe na utleniane.

Witamina A dla pięknej skóry

Witamina A odgrywa ważną rolę w rozwoju i funkcjonowaniu skóry. Retinoidy są łatwo wchłaniane przez skórę, dzięki czemu pobudzają wytwarzanie białek naskórkowych, oraz formowanie grubszego naskórka pokrytego warstwą keratyny. Zapobiega to utracie wody z naskórka. Zwiększają liczbę fibroblastów, oraz pobudzają ich aktywność, co stymuluje poprawę elastyczności i jędrności. Ponadto wpływają na produkcję włókien kolagenowych, ale i usuwają zdegenerowane włókna elastynowe. Stymulują procesy wzrostu liczby nowych naczyń krwionośnych. Ma również działanie antyoksydacyjne, co spowalnia procesy starzenia się skóry, ale to nie wszystko. Przyczynia się do prawidłowego rozkładu melaniny w skórze, dzięki czemu zapobiega powstawaniu przebarwień. Redukuje ilość wytwarzanego przez skórę łoju, zatem zapobiegają powstawaniu zaskórników. Chroni skórę przed fotostarzeniem, ponieważ hamuje ekspresję metaloproteinaz macierzy zewnątrzkomórkowej. Szczegółowo procesy te opisane są tutaj. Witamina A powszechnie stosowana jest również w produkcji kosmetyków m.in dlatego, że ma właściwości przeciwstarzeniowe.

Zdrowe zęby a witamina A

O tym, jak istotna jest dieta w zapobieganiu próchnicy pisałam tutaj, gdzie wymieniałam m.in witaminę A, jako niezbędną do prawidłowej mineralizacji zębów.

Witamina A w walce z nowotworem

Ma korzystne działanie w chorobach nowotworowych, ponieważ zmniejsza liczbę zmian przednowotworowych. Retinol, który reaguje z rodnikami nadtlenowymi, tworzy wodoronadtlenki, poprzez przerywanie reakcji łańcuchowej peroksydacji lipidów. Odgrywa istotną rolę w ochronie mikrosomów i mitochondriów przed negatywnymi skutkami peroksydacji lipidów. Witamina A ma zdolność do bezpośredniego reagowania z reaktywnymi formami tlenu. Przy wysokim, porównywalnym z atmosferycznym, ciśnieniu tlenu, witamina A i jej prowitaminy, mogą wykazywać również działanie prooksydacyjne. Istnieje również wiele badań które mówią, że β-karoten jest efektywnym antyoksydantem i wykazuje zdolność do wygaszania tlenu singletowego oraz rodników nadtlenkowych. Pełni on rolę ochronną wobec lipoprotein błon komórkowych przed uszkodzeniami oksydacyjnymi, ponieważ ma właściwości lipofilne i zdolność do „wymiatania” wolnych rodników. Dlatego określna jest antyoksydantem, czyli o działaniu przeciwnowotworowym. Niestety β-karoten może działać prooksydacyjnie, a więc prowadzić do powstania nowotworu. Dzieje się tak np. przy palaczach, którzy spożywają wyższe dawki niż dzienne zapotrzebowanie β-karotenu. Więcej na ten temat możecie przeczytać tutaj.

Niedobór witaminy A

Niedobór witaminy A ma miejsce wtedy, gdy upośledzone jest wchłanianie z przewodu pokarmowego. Może również wynikać z uszkodzenia wątroby, lub w wyniku długotrwałego głodzenia. Najczęściej objawy jej niedoboru widać dopiero po kilku miesiącach, ponieważ w około 90% magazynowana jest w wątrobie. Niedobór witaminy A może doprowadzić do tzw. kurzej ślepoty, ale również do zgrubienia spojówek, zapalenia brzegów powiek, suchości, rozmiękczenia i martwicy rogówki, a w ciężkich przypadkach do utraty wzroku. Wpływa również na stan skóry, gdyż doprowadza do złuszczania i suchości naskórka, nadmiernego rogowacenia i zaniku gruczołów łojowych. Powoduje zmiany w tkance kostnej, wywołuje nadmierny rozrost kości czaszki, który prowadzi do ucisku nerwów. Zwiększa podatność zapadania na infekcję, utrudnia gojenie się ran, a także upośledza płodność. U dzieci powoduje niedokrwistość, a także doprowadza do zahamowania wzrostu. Również w okresie prenatalnym jest niebezpieczny niedobór tej witaminy, gdyż może być przyczyną upośledzonego wzrostu wewnątrzmacicznego. Może doprowadzić do powstania przepukliny przeponowej u płodu.

Nadmiar witaminy A

Objawia się bólami głowy, bólami kostnymi, uczuciem zmęczenia, brakiem łaknienia, pękaniem ust, oraz wypadaniem włosów. W przypadku ostrego zatrucia dochodzi do wzrostu ciśnienia śródczaszkowego, oraz nudności i wymiotów. Terapia przeciwtrądzikowa syntetyczną substancją pochodnej retinolu – izotretynoiny kobiet w ciaży aż 25-krotnie zwiększa ryzyko rozwoju wad wrodzonych płodu, a syndrom ten nazywany jest "syndromem kwasu retinowego". Charakteryzuje się występowaniem wad centralnego układu nerwowego, twarzoczaszki, układu sercowo-naczyniowego i tarczycy, dlatego kobiety w ciaży, oraz karmiące piersią nie powinny stosować doustnie leczenia retinoidami. Duże dawki i długotrwałe stosowanie terapii retinoidamii dla pozostałych osób jest również niekorzystne, gdyż może powodować uszkodzenie wątroby i układu krwiotwórczego, jak i podnosić stężenie cholesterolu we krwi. Mogą doprowadzić do osteoporozy, oraz zwapnienia ścięgien i więzadeł.

Podsumowanie

Ostatnie dwa akapity zostały przeze mnie w całości zapisane "tłustym drukiem", gdyż są szczególnie istotne. Zarówno nadmiar jak i niedobór witaminy A wiąże się z konsekwencjami. Zwykle hiperwitaminoza, czyli nadmiar, ma miejsce wtedy, gdy jest stosowana w tabletkach. Niemniej jednak, jak we wszystkim, zalecam umiar, również przy spożywaniu jej wraz z codzienną dietą.

8 myśli na “Witamina A

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *