Przeskocz do treści

Próchnica zębów

próchnica zębów

Mierząc się z tematem zdrowych zębów nie miałam pojęcia, że próchnica zębów dotyka aż 5 miliardów ludzi na świecie. Co gorsza już w pierwszym roku życia może pojawić się na zębach mlecznych, a od 6 r.ż. na wyrzniętych zębach stałych. Na ratunek mogą nam przyjść naukowcy, którzy w oparciu o badania donoszą, że prawdopodobne jest, iż zęby będą się same regenerować. Metoda ta jest wciąż analizowana i potrzeba jeszcze wielu lat pracy, by została wdrożona. Czy jest jednak szansa, aby odwrócić procesy wywołujące próchnicę?

Co wywołuje próchnicę zębów

Głównym czynnikiem wywołującym próchnicę są bakterie rozkładające cukry obecne w pożywieniu. Fermentowane węglowodany przetwarzane są na kwasy niszczące szkliwo. Kolejnym czynnikiem są uwarunkowania genetyczne, nawyki higieniczne, dieta, oraz schorzenia drobnoustrojowe. Wczesna próchnica zębów jest jedynym odwracalnym procesem próchnicowym, dlatego tak istotne jest jej wczesne wykrycie. Jeżeli nie zareagujemy na tym etapie, doprowadzi ona do odwapnienia i rozpadu twardych tkanek zęba. Wczesna próchnica występuje w postaci białej (macula alba), albo brunatnej (macula fusca). Powierzchnia zmiany występuje jako nieprzezierne, mętne pole. Nadal jest twarda i gładka i nie wykazuje utraty tkanki. Rozwój próchnicy doprowadza do nieodwracalnych zmian w miazdze i tkankach okołowierzchołkowych, stopniowo doprowadzając do ubytków.

Budowa zęba, próchnica

Zapobieganie próchnicy zębów

Zapobieganie próchnicy zaczyna się już w czasie ciąży. Zęby mleczne formułują się w okresie prenatalnym, tj. od około szóstego tygodnia po zapłodnieniu. Rodząc się mamy uformowane około 83% szkliwa, dlatego prawidłowa dieta w ciąży pozwala na właściwe zmineralizowanie tkanek zęba, mające wpływ na odporność na próchnice. Dieta ta powinna być bogata w białko, wapń (Ca), fosfor (P), fluor (F), magnez (Mg), molibden (Mo), mangan (Mn), oraz witaminy A,C i D. Istotnym elementem zapobiegania próchnicy wczesnego dzieciństwa jest również unikanie kontaktu śliny matki z jamą ustną dziecka. Do częstych praktyk należy jedzenie z jednej łyżki matki i dziecka, oraz oblizywanie smoczka, celem oczyszczenia go po upadku. To prosta droga do zarażenia dziecka bakteriami próchnicotwórczymi z jamy ustnej matki. Również smoczek, oraz przedłużające karmienie butelką może sprzyjać tworzeniu się próchnicy zębów.
Kolejnym elementem jest częstość spożywania cukrów, która bardziej niż ilość, wpływa na tworzenie się próchnicy zębów. Dobrym pomysłem jest zjedzenie słodyczy po posiłku, zamiast jako przekąski. Należy dać zębom “odpocząć” po posiłku przez minimum 2 godziny, ponieważ wydzielająca się w jamie ustnej ślina pomaga zrównoważyć proces próchnicowy. Ślina stanowi kluczową rolę w remineralizacji szkliwa, działa przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo, oraz przeciwwirusowo.

Dieta a zdrowie zębów

Tu na wstępie powołam się na badania Uniwersytetu Medycznego w Łodzi http://www.phie.pl/pdf/phe-2013/phe-2013-2-253.pdf . Naukowcy oceniali nawyki higieniczne i dietetyczne sportowców, porównując je ze studentami stomatologii. Sportowcy częściej spożywali produkty o wysokim potencjale erozyjnym, częściej też szczotkowali zęby tuż po posiłku. Mimo to, u 31,4% z nich zaobserwowano ubytki erozyjne, natomiast u 10,6% studentów. 

Nie będzie niczym odkrywczym, że to cukry mają wpływ na tworzenie się próchnicy zębów. W wyniku fermentacji cukrów powstają kwasy niszczące strukturę szkliwa, jednak najsilniejszy kwas powstaje  w wyniku metabolizmu glukozy. Glukoza znajdziesz w miodzie, słodyczach, ale i też w produktach pełnoziarnistych tj. makaronach, kaszach, czy pieczywie. Nie należy jej zupełnie wyeliminować z diety, gdyż dzięki niej wytwarzana jest energia w organizmie. Trzeba jednak wybierać wartościowe źródła glukozy, a po posiłku wymyć zęby. Co zatem jeść, aby zapewnić sobie zdrowe zęby?

Źródła witamin i minerałów

Źródła witaminy A:

  • wątroba zwierząt
  • produkty mleczne
  • jaja
  • marchewka
  • pomidory
  • czerwona papryka
  • porzeczki

Źródła witaminy D omówiłam w poście tutaj

Źródła witaminy C:

Źródła białka:

  • mięso
  • produkty mleczne
  • jaja
  • rośliny strączkowe 

Źródła wapnia:

  • produkty mleczne
  • rośliny strączkowe
  • orzechy

Źródła fosforu:

  • mięso
  • ryby
  • produkty mleczne
  • produkty zbożowe
  • rośliny strączkowe
  • orzechy

Źródła fluoru:

  • woda
  • herbata
  • produkty zbożowe
  • warzywa liściaste
  • ziemniaki
  • orzechy
  • ryby

Źródła magnezu:

  • pestki dyni
  • kakao
  • otręby pszenne
  • migdały
  • kasza gryczana
  • płatki owsiane
  • orzechy laskowe
  • groch
  • banany

Źródła molibdenu:

  • produkty pełnoziarniste
  • czerwona kapusta
  • rośliny strączkowe
  • produkty mleczne
  • jaja

Źródła manganu:

  • orzechy
  • płatki owsiane
  • nasiona słonecznika
  • ryż
  • kasza gryczana

Co z regeneracją zębów?

Według naukowców z King’s College London Dental Institute lek na Alzheimera pomaga redukować ubytki w zębach. Tideglusib został wkładany myszą w ubytki w zębach. Po sześciu tygodniach ubytki zostały wyleczone. Powszechnie również wiadomo, że zębina ma zdolność regeneracji, nad czym pieczołowicie pracują naukowcy.

Nim jednak wszystkie te badania zostaną odpowiednio zweryfikowane i wdrożone do powszechnego użycia, minie jeszcze pewien czas. Warto zastosować się do opisanych przeze mnie sposobach profilaktyki próchnicy zębów, bo jak wiadomo, lepiej zapobiegać niż leczyć. Ponadto właściwa dieta, oraz odpowiednia higiena, nie niesie za sobą żadnych ubocznych skutków. W trakcie pisania tego artykułu uświadomiłam sobie, że poruszany przeze mnie w tym poście jest tak obszerny, dlatego nie zamknie się w tym jednym wpisie. Próchnica zębów to powszechny problem, dlatego warto się nad nim głębiej pochylić. Zwłaszcza w obliczu tego co zostało przedstawione przez Lubelskie Centrum Zdrowia Publicznego. W swojej pracy napisali, że próchnica najczęściej występuje w państwach Azji i Ameryki Łacińskiej, ale rzadziej w państwach Afryki. Niestety w Afryce problem ten zaczyna się coraz częściej pojawiać, co jest efektem zwiększenia spożycia cukrów.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *